بسیاری از سيستمهاي مديريت آموزشي صرفاً به اجزاي آموزش مي پردازند و اجزاي اطلاعاتي را ناديده مي گيرند .ولي LMS هاي جديد به هر دو مقوله مي پردازند واجزاي آموزشي آنها ، مشابه همانهايي است که در سايتهاي پشتيباني Adobe و Macromedia و نيزسيستمهاي مديريت دانش KM) Knowledge Management ) وجود دارد. البته در مورد ترکيب مديريت دانش و آموزش الکترونيکي بايستي بسيار محتاطانه و واقع بينانه عمل کرد. بايد بررسي کرد که چه چيز امکان پذير ، شايسته و عملي است زيرا هر حوزه ، جهت گيري ، تمايلات ، پيشگامان توليد و حوزه هاي تاثيرگذارويژه خود را داردوهر نوع ادغام وهمکاري بايستي با شناسايي اين تفاوتها و تمرکز بر روي نقاط مشترک همکاري توام باشد.

ترکيب اطلاعات و آموزش ، گامي مثبت درجهت کسب اطلاعات واتخاذتصميم خوب و باارزش است. سيستم مديريت دانش دو مؤلفه اساسي به نامهاي ( فرايند توليد دانش ) و (تفکر BA )به شرح زير دارد که با ايجاد تعامل فعال بين اين دو ،مي توان مديريت دانش را عملياتي کرد.

به طور کلی سیستمهای مدیریت یادگیری یا  LMS: Learning Management Systems  ، شامل زیر سیستمهایی هستند که در راستای برنامه ریزی، ارائه و مدیریت رخدادهای آموزشی طراحی می شوند و تمرکز اصلی آنها بر مدیریت فراگیران ، پیگیری پیشرفت و توانایی آنها در مجموعه فعالیتهای آموزشی است.

طراحی این مجموعه و بالطبع عملکرد هر یک از زیر سیستمها، بر اساس طرح آموزشی (Instruction Plan ) است که از سوی ارائه دهندگان خدمات آموزشی برای برآورده کردن نیاز مخاطبین طراحی و سازماندهی می شود.

 ویلیام و کاترین هورتون در کتاب “e-elarning tools and technologies” در سال 2003، سیستم مدیریت آموزشی را در جهت ساده سازی فرایند نظارت و راهبری آموزش و یادگیری می دانند. این دو معتقدند که lms سیستم پیچیده ای است که توسط مدیران، ناظران، دفتر داران و یادگیرندگان برای برنامه ریزی، ثبت نام ، پرداخت های مالی و ردگیری مالی یادگیرنده در خلال دوره ها و رخدادهای آموزشی استفاده می شود. این سیستم به همه گروهها کمک می کند که راحت تر ثبت نام کنند، راحت تر دروس را انتخاب کنند و نتایج کارنامه خود را بررسی کنند تا از وضعیت خود  و رقبا مطلع شوند. در نهایت این سیستم به مدیران کمک می کند که از فرایند آموزش خود گزارش های آماری و نموداری تهیه کنند. در جای دیگر نویسندگان به این نکته اشاره می کنند که lms به ما به عنوان یک بستر و چارچوب برای اجرای سایر سیستمهای آموزشی اعم از lms ها و آموزش از طریق وب فعالیت می کنند. به عبارت دیگر تمامی فعالیت های سیستمها را در بخش ثبت نام تا ردگیری و نتیجه گیری را در خود جمع می سازند و از این رو به عنوان مهمترین ابزار برای سازمانهای آموزشی می باشند.

 در کتاب " استانداردهای یادگیری الکترونیکی" نوشته کارول فالون ترجمه باقری و حسین کوچک در سال 83، سیستم مدیریت آموزش چنین تعریف شده است:

« یک نرم افزار مبتنی بر وب که امکان مدیریت و بررسی های لازم را برای نظارت بر نحوه استفاده از محتوای آموزشی و نتایج آن را فراهم می کند. نویسنده اگر چه معتقد است ویژگی های سیستمهای مختلف با هم متفاوت است اما در دو دسته کلی می توان این ویژگی ها را به این صورت طبقه بندی کرد:

1-       کارکردهای مدیریتی: مانند تنظیم دوره، ثبت نام یادگیرنده، تخصیص دوره و گزارش میزان پیشرفت یادگیرنده بر اساس بررسی داده هایی مانند نمرات، امکانات پایان دوره و میان دوره ای، مدت زمانی که صرف دروه شد و وضعیت نهایی پس از تکمیل دوره.

2-       فصل مشترک یادگیرنده: که عبارت است از صفحه ای که یادگیرنده با استفاده از شناسه شخصی و رمز عبور وارد سیستم مدیریت آموزش شده و از طریق یک منو یا صفحه خاص خود به محتوای آموزشی که به وی اختصاص داده شده است دسترسی پیدا کند و وضعیت پیشرفت خود را با توجه به نمرات امتحانات ، میزان کامل شدن دوره و... پیدا کند.

  نرم افزارهای مدیریت آموزش معمولا همه امکاناتی را که در یک سایت آموزشی باید باشد، دارند. برای مثال به کمک یک LMS شما می توانید :

به عناون مدیر سایت:

- دانش آموزان را ثبت نام کنید ، به هریک نام کاربری و کلمه عبور جداگانه اختصاص دهید و درس های آنها را تعین کنید.
- معلمان جدید را ثبت کنید ، به هریک نام کاربری و کلمه عبور جداگانه اختصاص دهید و کلاس های آنها را مشخص کنید.
- بر ورود و خروج دانش آموزان ثبت نام شده ، نظارت داشته باشید. یعنی بدانید هریک از فراگیران چه زمانی و در چه ساعاتی وارد سایت شده و کدام درس ها را گذرانده است.

- رشته ها و درس های مختلفی ایجاد کنید ، معلم و شاگردان هر درس را مشخص کنید، سطح دسترسی معلمان و شاگردان به هر درس را تعین کنید.

- گزارش نهائی هر کلاس را از معلمان یا از خود سیستم دریافت کنید و تصمیم گیری نمائید.
- آمار کلی همه فعالیت های سایت را دریافت و تحلیل کنید.

- و بسیاری کارهای دیگر که در راستای آموزش آنلاین انجام آنها لازم است .

بعنوان معلم :

- بدون آشنائی با طراحی وب، درس های خود را روی اینترنت قرار دهید
- تمرین های مربوط به هر درس را طراحی کنید و آنها را روی سایت قرار دهید.

- امتحان های تستی طراحی کنید و جواب های صحیح و غلط را مشخص کنید. سیستم بطور آنلاین از دانش آموزانتان امتحان می گیرد و نمره آنها را مشخص می کند. همچنین میزان پیشرفت آنها و جایگاهشان نسبت به بقیه شاگردان را.
- بر ورود و خروج دانش آموزان ثبت نام شده ، نظارت داشته باشید. یعنی بدانید هریک از فراگیران چه زمانی و در چه ساعاتی وارد سایت شده و کدام درس ها را گذرانده است.

- در کلاس های آنلاین شرکت و تدریس کنید.

- در انجمن های سایت ، اشکالات شاگردان را پاسخ دهید.

- . . .

بعنوان شاگرد:

- در کلاس های دلخواهتان ثبت نام کنید ( با توجه به سیاست مدیر سایت )

-     درس های مورد نظر را با فرمت های مختلف دریافت کنید.

-    تمرین های مربوط به هر درس را برای بازبینی معلم روی سایت قرار دهید.

 
- در کلاس های آنلاین با حضور معلم و بقیه شاگردان شرکت کنید.

-    در انجمن های سایت ، اشکالات خود را مطرح کنید و جواب بگیرید.

-     . . .

البته این امکانات، تنها بخشی از امکانات موجود در سیستم های مدیریت آموزش است. همه سیستم ها نیز کارائی مشابهی ندارند. هریک نسبت به بقیه نقاط قوت و ضعفی دارد.

 انتخاب سیستمهای مدیریت آموزشی

  برای غوطه ورشدن در درياي آموزش الکترونيکي ،خريدسيستم مديريت آموزشي يا به اصطلاح LMSضروري است. انتخاب صحيح يک سيستمِ مديريت آموزشي که متناسب بانيازهاي برنامه آموزشي سازمان ياموسسه موردنظر باشدبه تحقيق ، بررسي و شناخت سيستمهاي مختلف و قابليتهاي آنها نياز دارد ، چرا که انتخاب نادرست و عجولانه ،شکست برنامه آموزشي را در پي خواهد داشت. اين امر باتوجه به اينکه هر روزو هر هفته محصولات جديدي با قابليتهاي متفاوت به بازارآموزش الکترونيکي عرضه مي شوند ، بسيار دشوار است؛ محصولاتي که با عناوين (مرجع آموزشي) ، يک راه حل نهايي در سيستم (مديريت آموزشي ، تجربه )اي در آموزش ، يک راه حل کامل آموزش خصوصي از( راه دور) ،ابزار فناوري الکترونيکي الکترونيکي انقلابي و غيره از يکديگر تفکيک مي شوند و در پي تخصيص سهم بازار به محصولات خود هستند.

 بنابراین، براي انتخاب سيستم LMS بايستي ابتدا نيازها کاملاً روشن و تبيين شده باشند و پس از آن ، بررسي شود که اين نرم افزار پاسخگوي تمامي نيازهاهست يا نه. نکته ديگر ، درنظرگرفتن ساختار IT مورداستفاده درسازمان ياموسسه است.براي اينکه سيستم مديريت آموزش انتخاب شده با ساختار IT هماهنگ و منطبق و از يکپارچگي در مراکز اصلي برخوردار باشد ، بايستي با همفکري کارشناسان برجسته مجموعه ، سيستم مناسب رابرگزيد.

 با توجه به همه نکات مثبت آموزشهاي الکترونيکي و در عين حال به دليل مزاياي منحصربه فرد و انکارناپذير آموزشهاي رو در رو که در کلاسهاي درسي سنتي ارائه مي شوند ، سازمانها در عمل ترکيبي از دو روش آموزش سنتي و الکترونيکي را براي خود و فراگيران ، مناسب و بهينه يافته اند.
ميزان و چگونگي ترکيب روشهاي نوين آموزش الکترونيکي با روشهاي سنتي آموزش ، در سازمانهاي مختلف ، متفاوت است. همچنين سازمانها در چهارچوب محدوديتهاي زماني و بودجه اي خود راهکارهاي متفاوتي براي انتخاب سيستم آموزش الکترونيکي مورد نياز خود شامل LMS و محتواي آموزشي در پيش مي گيرند.

در پايان متذکرمي شويم که اساس همه سيستم هاي مديريت آموزشي ، توانايي هماهنگي درثبت نام دوره آموزشي ،برنامه نويسي ، نظارت وتعقيب روند يادگيري ، ارزيابي وآزمون است که درآموزشهاي سنتي و کلاسيک وآموزشهاي الکترونيکي اهميت يکساني دارد.

منابع:

www.faragiri.com

www.radmanitd.com

www.amouzesh.irib.ir

http://iranictnews.ir