☺افسردگی فصلی
به افسردگی ای گفته می شود كه در طول يك دوره خاص از سال (بيشتر زمستان) اتفاق می افتد و قابل پيشگيری است، ولی می تواند بسيار خطرناك و جدی باشد.
سستی افراطی، روحيه پايين و خواب آلودگی زياد از علايم عمده آن می باشد. كمبود نور علت عمده اين اختلال محسوب شده و برای درمان آن از نوردرمانی استفاده می كنند.
z شرح اختلال خلقی فصلي تغيير فصلي خلق كه در طي فصل زمستان بروز كرده و با آمدن بـهار برطرف ميگردد. علايم اين عارضه معمولاً در ماه شهريور كه روزها شروع به كوتاه شدن ميكنند آغاز شده، در طي زمستان تا ماه اسفند كه روزها دوباره شروع به بلند شدن ميكنند ادامه مييابد. روشنايي نقش مهمي در ايجاد و نيز درمان اين اختلال دارد. اين عارضه هم در بزرگسالان و هم در كودكان بروز كرده و در خانمها شايعتر است. در موارد نادر، اين اختلال فصلي خلق در ماههاي تابستان بروز كرده و ممكن است ناشي از عدم تحمل گرما باشد.
zعلائم
افرادی که به SAD مبتلا می شوند بسياری از علائم افسردگی را دارا مـی باشند: دلتنـگی، اضطراب، کج خلقی، بی علاقگی نسبت به فعاليت های روزمره، صرفنظر کردن از شرکت در فعاليت های گروهی، و ناتوانی در تمرکز کردن بر روی موضوعی خاص. آنها معمولا علائم ديگری نظير خستگی بيش از اندازه، بی انرژی بودن، نياز شديد به خواب، ويار کربوهيدرات، افزايش اشتها و افزايش وزن را نيز تجربه می کنند.
z علل
غده پينهآل (يكي از اعضاي تنظيمگر بدن) در مغز، هورموني بهنام ملاتونين ترشح ميكند كه ميتواند اثر منفي بر روي خلق داشته باشد. در محيط روشن (در طي روز) ميزان ترشح ملاتونين بسيار اندك است؛ حداكثر ميزان ترشح آن در شب و بين ساعتهاي 3-2 صبح است. در فصل زمستان كه طول مدت شب در آن طولانيتر است ترشح ملاتونين افزايش يافته و بنابراين سطح آن در بدن نيز افزايش مييابد. روشن بودن چراغ در حد معمول شبها در منزل يا دفتر كار براي خنثي كردن يا اثر فصل زمستان ناكافي است.
SAD zتا چه حد شايع است؟
در حدود 4 تا 6 درصد از کل جمعيت جهان دچار SAD می باشند. اين در حالی است که تقريباً 10 تا 20 درصد نيز دچار افسردگی های خفيف زمستانه می شوند 4/3. بيماران را خانـم ها تشکيل می دهند و رنج سنی آنها از 20 ، 30 تا 40 طبقه بندی می شود. هر چند اين بيماری در طول رده سنی فوق الذکر رواج بيشتری دارد، امـا با اين وجود ممـکن است در کودکان و نوجوانان نيز شيوع پيدا کند.
اين بيماری معمولاً در افرادی که در عرض های جغرافيايی مرتفع تر (يعنی مناطقی که در آن تغيير فصول شدت بيشتری دارد) زندگی می کنند، ديده می شود.
z درمان
* اصول کلی
تشخيص اين اختلال ممكن است مشكل باشد زيرا ساير انواع افسردگي نيز ممكن است همين علايم را داشته باشند.
- آزمايشهاي خون براي رد ساير اختلالات طبي احتمالي ممكن است انجام شود. تشخيص اين اختلال معمولاً نياز به يك بررسي سه ساله تغييرات خلقي دارد؛ چنانچه اين تغييرات خلقي در پاييز شروع شده و با آمدن بهار فروكش نمايند اين تشخيص تأييد ميگردد.
- علايم خفيف ممكن است با اقدامات ساده زير قابل برطرف شدن باشند: پردههاي اتاق را كنار بزنيد؛ در كنار پنجره بنشينيد و بهطور مكرر به بيرون نگاه كنيد. در روزهاي ابري از چراغهاي پرنور استفاده كنيد. تغييرات خلقي خود را بهطور روزانه ثبت كنيد تا هرگونه تغيير خلقي يا الگوي خلقي بعداً قابل ارزيابي باشد. خود را منزوي نكنيد (به ملاقات دوستان رفته، از نمايشگاهها ديدن كنيد و...). به پيشنهادهاي ذكرشده در قسمت «فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري » توجه كنيد.
- ساير درمانها در اين زمينه هنوز مراحل تكاملي خود را طي ميكنند، ولي اساس آنها را معمولاً طولاني كردن روز بهطور مصنوعي با روشهاي مختلف يا نوردرماني تشكيل ميدهد. مدت و شدت درمان ممكن است در افراد مختلف متفاوت باشد و تعيين آن بايد با همفكري شما و تيم پزشكي شما صورت گيرد. اگرچه اين منابع روشنايي بهصورت تجاري در دسترس قرار دارند، توصيه ميشود كه بدون دستور پزشك از آنها استفاده نشود. نمونههايي از اين درمانها بهشرح زير است: 1 ـ روزي يك ساعت صبح و عصر زير يك چراغ بسيار پرنور (معادل لامپهاي 10100 وات يا بيشتر) بنشينيد. واژه لوكس(LUX) كه معادل لاتين واژه روشنايي (light) در انگليسي است، واحد اندازهگيري براي نوردرماني است. 2 ـ از يك كلاه آفتابگردان داراي چراغهاي كوچك روشنشونده با باتري كه روشنايي را مستقيماً بر روي چشمها مياندازد استفاده كنيد.
- تحقيقات اخير نشان می دهند که پرتو درمانی تا حد زيادی می تواند در درمان بيماری مؤثر واقع شود. گاهی اوقات داروهای ضد افسردگی نيز- هم در کنار پرتو درمانی و هم به تنهايی- مورد استفاده قرار می گيرند. همچنين گذراندن روز، در زير نور خورشيد نيز می تواند به بهبود بيمار کمک کند. بايد سعی شود که به طور کلی ميزان قرار گرفتن بيمار در معرض نور خورشيد چه در خانه و چه در محل کار افزايش پيدا کند.
