‌ريشه‌هاي فكري اين نظريه اساساً در اصول اوليه‌ي روان‌شناسي اختلافي، به ويژه در آثار و نوشته‌هاي مربوط به سنجش رغبت و تيپ‌شناسي شخصيت وجود دارد. در اين نظريه درجه‌ي ارتباط بين محيط و شخصيت (رغبت) فرد مورد تاكيد قرار گرفته است و براي اين كه نظريه با موفقيت بيشتري با پيچيدگي‌هاي فرد و محيط انطباق حاصل كند، به جاي تشخيص همه يا هيچ در ميان افراد، درجه‌ها و الگوهاي تشابه آنها با مدل‌هاي محيطي جايگزين شده است. منظور از مدل محيطي در نظريه‌ي هالند موقعيت يا جوّي است كه تحت تسلط افراد خاصي قرار دارد كه ويژگي‌ها و رغبت‌هاي مشابه دارند.

منظور از شخصيت يا تيپ مجموعه‌ي ويژگي‌ها و رغبت‌هاي فرد است كه بر اثر تعامل خاصي بين نيروي شخصي و فرهنگي مانند عوامل ارثي و ژنتيكي، والدين، گروه همسالان، طبقه‌ي اجتماعي و فرهنگ و محيط فيزيكي شكل مي‌گيرد. علاوه بر اين، فرد ابتدا ياد مي‌گيرد كه بعضي فعاليت‌ها را بر بعضي ديگر ترجيح دهد. بعداً اين فعاليت‌ها به رغبت‌هاي قوي و نيرومندي تبديل مي‌شوند و اين رغبت‌ها او را به سوي دسته‌ي خاصي از فعاليت‌ها سوق مي‌دهند، سرانجام رغبت‌ها، فعاليت‌ها و صلاحيت‌هاي فرد براي او وضعيت و موقعيت، آمادگي و خودپنداره‌ي ويژه‌اي به وجود مي‌آورد و سبب مي‌شود كه او به گونه‌اي خاص بينديشد، درك كند و عمل نمايد.‌